Scènes uit heilige boeken
Nederlands Dagblad, 24-10-08

Cursussen horen erbij op het kerkelijk erf. Gedachtegoed, oud of nieuw, wordt overgedragen aan mensen die zich willen ontwikkelen. Het Nederlands Dagblad bezoekt wekelijks een cursus om het (on)gewone te noteren. Te gast bij de cursus Bijbel en Koran.

De bescheiden zaal E146 van een torenhoog gebouw op het universiteitscomplex De Uithof in Utrecht zit bomvol. Zo op het oog vooral met ouderen, die achter tafels zitten met een syllabus, een bijbel en een koran voor hun neus. Luce, het centrum voor religieuze communicatie van de Faculteit voor Katholieke Theologie, verzorgt twee keer per jaar een cursus voor HOVO, een instelling voor hoger onderwijs aan ouderen. Dit jaar is dat de cursus 'Bijbel en Koran', bestaande uit acht lessen van twee uur op de woensdagmiddag. De presentatie is in handen van dr. Marcel Poorthuis, 'theoloog op het vlak van jodendom en christendom', en dr. Abdelilah Ljamai, kenner van de islam. Wie beter kijkt, ziet in de zaal ook enkele jongere mensen zitten, studenten aan de theologische faculteit.

Waarom wordt de cursus gegeven?

Bijbel en Koran zijn volop in discussie, staat in de cursusfolder. Lijken deze 'heilige boeken' op elkaar of zijn ze juist heel verschillend? "Onder de juiste leiding is een vergelijking buitengewoon spannend'', vindt de organisatie. Op de meeste studiemiddagen komt een bekend verhaal uit zowel Bijbel als Koran aan bod: over Adam en Eva/Hawa, Noach/Nuh, Ibrahim/Abraham, Jozef/Yusuf en Miriam/Maria. Over het doel van de cursus doet Luce niet geheimzinnig: kennis van beide religieuze tradities draagt bij aan het onderling begrip en stimuleert de onderlinge ontmoeting. "Een boeiend avontuur.''

Waarom steken cursisten er hun tijd in?

Aan een tafeltje in de kantine zijn, tijdens de pauze, de enige twee vrouwen met een hoofdtooi met elkaar in gesprek. Emine Bayrak draagt een hoofddoek. Ze is moslima, studeert geesteswetenschappen in Tilburg en geeft godsdienstles op een basisschool in Woerden. Ze komt zelfverzekerd over en weet goed waarom ze de cursus volgt. "Als je meer van de islam wilt weten en begrijpen, moet je ook iets van het christendom en het jodendom willen leren.'' Zuster Marie-Louise Hebrard, grijs en breekbaar, draagt een sluier. Ze is non in een klooster in Hilversum. Daar stuurden ze de van oorsprong Française naar de cursus, zodat ze haar kennis later kan delen met haar
zusters. "In onze tijd is veel te doen over de islam. Er wonen ook steeds meer islamgelovigen in ons land. Ik wil meer weten over deze godsdienst. Ik hoop ook dat meer kennis beide religies helpt dichter bij elkaar te komen.''

Wat wordt er overgedragen?

Interreligieuze communicatie is niet vanzelfsprekend, blijkt gaandeweg de les die gaat over 'Adam en
Eva/Hawa in gesprek met engelen en duivelen'. De deelnemers hebben overwegend een rooms-katholieke achtergrond. Daar gaapt een kloof wat betreft kennis van de islam. De cursusleiders kiezen bovendien voor een duopresentatie, wat de overdracht van kennis lastiger maakt. Aan het begin van de les zoeken ze naar hun rol. Poorthuis verklaart de aanwezigheid van engelen in Bijbel en Koran uit andere geschriften waarop de tekstschrijvers zich baseerden. Hij laat de cursisten lezen uit Genesis 2, over de hof van Eden, en een vergelijkbaar deel uit de Koran, Sura 2 vanaf vers 30. Op het bord
schetst hij in dialoog met de cursisten de verschillende scènes die zich afspelen in beide boeken. Wat blijkt? In de Koran gaat God eerst in gesprek met de engelen die Hem het aanstellen van een 'stedehouder op de aarde', Adam, ernstig afraden. Tevergeefs. In de Bijbel komt dit gesprek niet voor, maar wordt de eerste mens meteen in de ' gaarde' geplaatst. Vergelijking van teksten uit beide boeken moet zo een aha-erlebnis opleveren.

Aan het eind vertelt dr. Ljamai over zijn intentie om mee te doen aan de cursus: "Zinvolle communicaties tussen religies is pas mogelijk als we kritisch kijken naar de bronnen en naar onze eigen tradities en opvoeding. Met respect voor elkaar.'' Daarmee oogst hij een applausje.

Hebben de cursisten zelf ook inbreng?

Er is alle ruimte voor de cursisten om tussendoor kritische vragen te stellen. Na lezing van de tekstgedeelten roept Ljamai twee cursisten naar voren voor een debatje. Een van de deelnemers, een vrouw, is onder bekoring van het feit dat in de Koran Adam en Hawa in een keer zijn geschapen. In de Bijbel komt de vrouw uit de man voort. "Dat vond ik verrassend, in positieve zin.''

En verder...

Valt een deelnemer op dat er, als God spreekt, in het Korangedeelte staat: 'Wij zeiden'. Heeft Allah dan toch meer personen, klinkt in zijn vraag door. De islamitische docent helpt hem uit de droom. "Het is een majesteitsmeervoud. Net als bij onze Koningin. Als zij het over zichzelf heeft, zegt ze ook wij.''

Bron: Nederlands Dagblad