Augustinus’ dialoog over het geluk

Verslag lezing, Katholiek Nieuwsblad, 13-10-08

Na de jubileumdag in Heiloo, werd afgelopen zondag het 25-jarig bestaan van Katholiek Nieuwsblad gevierd in Tilburg. Eén van de sprekers was Paul van Geest. Een verslag van zijn lezing volgt hieronder.

Dr. Paul van Geest vertelde de meer dan vierhonderd aanwezigen in Tilburg dat hij met het thema ‘Geloof brengt geluk’ naar een bevriende psycholoog was gestapt. Die had de uitspraak beaamd, maar geluk was daarbij wel afhankelijk van het godsbeeld. “Als iemand God enkel als een strenge God zet, dan zal zijn geloof niet tot geluk leiden.” Vervolgens had hij het boek van Leo Fijen over geluk geraadpleegd. “Maar Leo is een van de sprekers, dus dat was geen keus voor mij.”

Vervolgens vertelde hij terecht te zijn gekomen bij een dialoog van Kerkvader Augustinus over geluk op zijn landgoed. “‘Hoe worden we gelukkig?’, vroeg Augustinus, die de toppen van de maatschappij had bereikt, maar een gebroken man was. Zijn eerste vriend antwoordde: ‘Als je Gods wil doet.’ Waarop vriend nummer twee zich afvroeg hoe we die wil kunnen leren kennen. Adeodatus, Augustinus’ zoon, gaf als antwoord ‘matig leven’ en diens moeder Monica: ‘een evenwichtige levensordening’, zoals ook het boek Prediker ons voorhoudt. Ook merkte Monica op dat we niet precies weten wat Gods wil is. We hebben Hem niet in onze broekzak. Sprakeloosheid past ons als gelovigen niet in het debat, maar wel als we het over God hebben”, aldus Paul van Geest. “Lichamelijke, geestelijke en religieuze gevoeligheid voor de ons overstijgende God krijgen we niet door excessen in carrière of bezit na te jagen”, concludeerde hij, “maar door te streven naar regelmaat en balans.”

“Dertig jaar later was dezelfde Augustinus in de kustplaats Hippo, in het huidige Algerije. Hij bestreed er de leer van de Ierse monnik Pelagius. Die verkondigde dat wij mensen op eigen kracht het goede willen en doen. Dus zonder Gods genade. Volgens Van Geest was Pelagius’ streven authentiek: hij wilde de mens verantwoordelijk houden tegenover het ‘sola gratia’, de genade alleen. Augustinus stelt daar tegenover dat al ons goede eerst genade is. Zoals de apostel Johannes in een van zijn brieven schrijft dat God ons het eerst heeft liefgehad.”

Als voorbeeld vertelde Paul van Geest de aanwezigen over zijn dochtertje Isabel van zes dat net begonnen is met schrijven. “Ze beginnen niet met ‘roos’ en ‘boom’, met de schepping, maar met ‘ik’. Voordat Isabel kan schrijven geloven wij als haar ouders dat ze dat kan. Dat vertrouwen hebben we en blijven we haar geven. Daardoor voelt ze zich begenadigd. Zo ongeveer zag Augustinus de genade…”

Van Geests conclusie: “Het begint met Gods genade: daarop stemmen we ons af door een evenwichtige levensorde. En dat leidt tot ons geluk.”

Bron: KatholiekNieuwsblad.nl.
Foto: Birgitte de Jonge / KN