Nieuwe zonden: mensen doen altijd samen kwaad
Paul van Geest, Trouw, 18-03-08

AIsof hij de nieuwe Mozes was, werd bisschop Girotti door de wereldpers geciteerd. Gianfranco Girotti noemde in een interview met de Osservatore Romano een aantal nieuwe zonden, zoals milieuvervuiling, excessieve rijkdom en genetische manipulatie.

Augustinus-deskundige Paul van Geest, hoogleraar aan de Faculteit Katholieke Theologie van de Universiteit van Tilburg studeerde in Rome en geeft commentaar.

Wie is bisschop Girotti?

Paul van Geest: „Hij werd door CNN de tweede man na de paus genoemd, maar dat is onzin. Gianfranco Girotti is sinds 2002 de tweede man van de Apostolische Penitentiarie. Dat is in de Middeleeuwen opgericht om de vele pelgrims die naar Rome kwamen, namens de paus vergeving te schenken.

De Penitentiarie verleende ook aflaten, ontheffingen van straf, vroeger tegen betaling. Nu worden deze ook nog wel verleend maar zonder betaling. Het is een vrij klein bureau, er werken elf mensen. De Penitentiarie verzorgt ook de cursus biechthoren voor biechtvaders, dat is in Rome een verplichte scholing.

De functie van Girotti is dus heel ambtelijk. Maar tot zijn bisschopswijding was hij biechtvader en gevangenispastor in de strengbewaakte gevangenis Regina Coeli in Rome, waar bijvoorbeeld Ali Agca gezeten heeft, die een aanslag op de vorige paus heeft gepleegd. Daar hoort Girotti over de praktijk van de zonden. Hij is pas vorig jaar bisschop gewijd, op zijn zeventigste.

Girotti is absoluut geen carrièrediplomaat. Eerder een onthechte man, een pater franciscaan conventueel, dat zijn navolgers van Franciscus van Assisi, die nadruk wilden houden op het gemeenschapsleven.”

Is Girotti een nieuwe Mozes?

„Bepaalde kranten wekten wel die indruk, toen ze kopten dat het Vaticaan een aanvulling gaf op de Tien Geboden. Girotti zal wel van zijn stoel gevallen zijn door deze uitlatingen.

Naar aanleiding van het afronden van de nascholingscursus voor biechtvaders, heeft hij in de Osservatore Romano een interview gegeven uit bezorgdheid. In Italië biecht 60 procent van de katholieken niet meer. In een klein gedeelte van het interview somt hij een aantal ’nieuwe zonden’ op. Dat stukje is harder ingeslagen dan menig encycliek. Onvoorstelbaar eigenlijk dat de wereldpers, inclusief CNN en Fox, daar zo op gesprongen is.

RTL7 beweerde dat de zeven hoofdzonden waren afgeschaft. In het lijstje van nieuwe zonden is de visie van paus Benedictus te zien, die vooral gericht is op de weg naar het heil.”

Onder de nieuwe zonden noemt bisschop Girotti genetische manipulatie, milieuvervuiling, abortus, pedofilie, drugsgebruik en het grote verschil tussen arm en rijk. Wat valt hierin op?

„Over twee ervan vertelt hij meer, de rest noemt hij zonder er verder op in te gaan. De twee zonden waar hij dieper op ingaat zijn milieuvervuiling en excessieve rijkdom.

Hierin is de visie van paus Benedictus te zien. Vroeger was zonde een individuele kwestie. Daar was ook de biechtpraktijk op gericht: een individuele gelovige biecht de eigen zonden op. Heilig worden, was een individuele prestatie, de gelovige moest op eigen kracht perfect proberen te zijn.

Paus Benedictus benadrukt in navolging van zijn voorganger dat het zo niet werkt. Mensen zijn geen pilaarheiligen, ieder op zijn eigen zuil. Niemand zondigt alleen, dat is de boodschap. In de gemeenschap maken of houden mensen elkaar heel, of brengen elkaar tot zonden. Benedictus plaatst zondigheid in een sociale context. Het is niet een enkel individu in het Westen die elders in de wereld armoede veroorzaakt, het zijn structuren die ervoor zorgen dat rijken rijker worden en armen armer. Alle mensen in het westen maken deel uit van die structuur. Dat bisschop Girotti juist de zonden nader benoemt die vanuit een sociale structuur ontstaan, is geen toeval.”

Pedofilie staat ook op dat lijstje, bijna achteloos. Gezien de schandalen in de katholieke kerk is dit niet zomaar een zonde.

„Volgens mij is het in de lijn van de laatste pausen om de koe bij de horens te vatten. Toen de vorige aartsbisschop van Wenen werd afgezet wegens ’zonden tegen het zesde gebod’, benadrukte paus Johannes Paulus II dat de kerk juist en vooral een ’glazen huis’ moest zijn: transparant. De huidige paus werkt in deze geest en in deze lijn is wel te verklaren dat bisschop Girotti expliciet pedofilie noemt.”

Is er nog een rangorde in zonde, zoals doodzonden en dagelijkse zonden?

„Officieel wel. In het interview brengt bisschop Girotti geen hiërarchie aan. Behalve dat hij de zonde als een sociaal fenomeen duidt, is ook opvallend dat hij excessen karakteriseert als zonde. Milieuvervuiling is een onmatig gebruik van de aarde; excessieve rijkdom stelt hij eveneens aan de kaak.

Girotti moet ervan overtuigd zijn dat in onmatigheid het tegendeel van het menselijk geluk te vinden is.
Deze opvatting is al bij de stoïcijnen te vinden. Kerkvader Augustinus, zeer bewonderd door Benedictus XVI, nam deze gedachte van hen over. Hij stelde dat mensen een ordelijk leven in welbevinden zal hebben als zij in alles de juiste maat houden. Extremen zijn dus nooit goed. Augustinus noemt de matigheid als het geneesmiddel tegen zonden en als weg naar een gelukkig en gelukt leven.

Met zijn appèl op matigheid benadrukt Augustinus niet de zonde, maar juist de weg naar het heil. In dit licht moet je ook de woorden van bisschop Girotti zien. Die lijn is trouwens vrij consequent te zien in de pauselijke documenten over de sociale kwestie sinds de vorige eeuw.”

Bron: Trouw