|
Een verlichte samenleving tolereert haar Zwarte Piet
Opinie, Trouw, 02-12-11
Zwarte Piet laat zich niet bleken. Wie dat uit naam van politieke correctheid toch probeert, morrelt aan ons cultureel erfgoed. Zo is tolerantie niet bedoeld.
 Tijdens de intocht van Sinterklaas werden vier demonstranten door de politie gearresteerd. Zij protesteerden tegen de ‘witte’ sint en de ‘zwarte’ pieten: puur racisme, was de aanklacht. En de oude katholieke heilige heeft het al zo zwaar. In plaats van kruizen sieren nu mijtertjes zijn liturgische kleding.
De steeds weer oplaaiende discussie over het racistische gehalte van het Sinterklaasfeest staat volgens mij niet alleen. Het is een symptoom van een dieper liggend maatschappelijk onbehagen, een onbehagen dat we proberen te bedekken onder de modieuze term ‘tolerantie’. Kerstbomen en kerststallen in winkels en op dorpspleinen staan onder druk: niet-christenen zouden er aanstoot aan kunnen nemen. Weigerambtenaren worden ontslagen. Ritueel slachten is verboden.
Het probleem met het woord ‘tolerantie’ is dat het twee kanten op kan worden gebruikt. We moeten zo tolerant zijn geen beelden of teksten te gebruiken die anderen zouden kunnen kwetsen. Geen zwarte pieten, geen hoofddoekjes dus. Maar we zouden ook zo tolerant kunnen zijn dat we aan kerststallen en ritueel slachten ruimte geven hoe ‘achterlijk’ we sommige gebruiken ook mogen vinden.
Dragen
Het woord ‘tolerantie’ komt van het Latijnse woord voor ‘dragen’ (tolle). En tolerantie heeft dus iets te maken met ‘(ver)dragen’. Wie de fijngevoeligheid rond dit thema treffend onder woorden hebben gebracht, zijn de Amerikaanse tekenaars Trey Parker en Matt Stone. In hun wereldberoemde satirische serie SouthPark nemen ze de Westerse maatschappij genadeloos op de hak. In de aflevering Death Camp of Tolerance provoceert de homoseksuele docent mr. Garrison zijn schoolkinderen door tijdens de lessen met zijn partner (toepasselijk mister Slave genoemd) allerlei seksuele handelingen te verrichten. De docent hoopt ontslagen te worden en vervolgens de school wegens discriminatie tonnen lichter te maken.
Tolerantiekamp
Als de kinderen hun afschuw uitspreken, worden ze door de ‘tolerante’ ouders naar een ‘tolerantiekamp’ gestuurd, waar ze leren alles en iedereen onconditioneel te accepteren. Geen enkele SouthParker durft iets van Garrisons gedrag te zeggen uit angst dat ze 'intolerant' worden genoemd. Als Garrison dan zelfs een emancipatieprijs toegekend krijgt, slaat ook hij door: “Kijk, iets tolereren betekent niet dat je het er ook mee eens moet zijn. Tolerantie betekent dat je er mee moet leren leven. Je tolereert een jankend kind naast je in het vliegtuig. Je tolereert een verkoudheid. Maar het kan je nog altijd pisnijdig maken.”
Niet mee eens
En hier snijdt SouthPark een gevoelig punt aan. Tolerantie is namelijk inderdaad niet hetzelfde als het ergens mee eens zijn. Maar echte tolerantie betekent wel dat je het verdraagt. Beleidsmakers, opinieleiders en politici verbergen zich achter het modieuze begrip ‘tolerantie’. Maar er is in feite alleen sprake van schijn-tolerantie, namelijk de angst om een ander te grieven.
Bij echte tolerantie geef je juist zoveel mogelijk ruimte aan het anders-zijn van de ander. Je verbergt religieuze uitingen als kerken, moskeeën, hoofddoekjes en sinterklazen niet achter de voordeur, noch probeer je ze religieus te castreren. Ook tolereer je in een echte verlichte samenleving het Sinterklaasfeest hoe achterlijk en achterhaald je die hele show ook vindt.
Lakmoesproef
Tolerantie is elkaar verdragen, elkaar ruimte bieden om te ademen. En je hoeft het niet met de ander eens te zijn om hem die ruimte te gunnen. Als we ons cultureel erfgoed al moeten aanpassen aan de politieke correctheid van nu, dan is onze zogenaamde tolerantie geen knip voor de neus waard. De zwarte piet en een witte Sinterklaas zijn ongewild de zoveelste lakmoesproef voor onze tolerante samenleving.
Bron: Dit artikel is gepubliceerd op Trouw.nl.
...
|
