|
Geloof op tv: lichtjes zweven
Interview, Trouw, 29-09-10
De televisiekijker heeft gesproken: het beste ‘spirituele’ tv-programma van de afgelopen decennia is ‘De Wandeling’ van de KRO. In de Nederlandse tv-canon – een initiatief van de publieke omroep ter gelegenheid van 60 jaar televisie – versloeg ‘De Wandeling’ afgelopen weekend vier andere levensbeschouwelijke programma’s : ‘Nederland Zingt’, ‘Kruispunt’, ‘Bomans in Triplo’ en ‘Kerkepad’.
 Dat er in de televisiecanon naast ‘sport’, ‘cultuur’ en ‘drama’ ook ‘spiritualiteit’ als genre wordt onderscheiden, is terecht, vindt Johan Roeland, docent Media, Religie en Cultuur aan de Vrije Universiteit in Amsterdam. “Maar als ik kijk naar de vijf levensbeschouwelijke programma’s in de canon, valt me op dat er een nogal ouderwetse definitie van religie wordt gehanteerd. Er zijn programma’s opgenomen van de KRO, NCRV en EO. Alsof andere omroepen geen religieuze programma’s zouden maken. ‘Over mijn lijk’ van BNN vind ik bijvoorbeeld heel levensbeschouwelijk.”
Nederland zingt
Wie denkt aan religieuze televisieprogramma’s, denkt al snel aan de EO. Toch staat de omroep – naar aantal leden een van de grootste van het land – met slechts één programma in de canon: ‘Nederland zingt’. Cultuur- en mediatheoloog Frank Bosman van de universiteit Tilburg heeft er wel een verklaring voor. “De EO maakt programma’s waarin de omroep laat zien dat geloof iets actueels is. De programma’s zijn explicieter religieus en veel duidelijker aan een geloofsrichting verbonden dan veel programma’s van de NCRV of de KRO. Maar het lijkt erop dat er voor die expliciete benadering minder waardering is. “
Wat is er nodig voor een geslaagd levenbeschouwelijk tv-programma? Bosman: “Het moet niet alleen de nadruk op het exotische leggen, een paar religieuze gekkies voor de camera halen en daar een verhaaltje omheen vertellen. En liever ook niet religie altijd maar in verband brengen met verdriet.”
Momument van onverwonnen achterlijkheid
 Op de Nederlandse televisie, zegt Bosman met een blik op de tv-canon, lijkt het geloof vooral aan bod te komen als een ‘monument voor overwonnen achterlijkheid’. “Wanneer wordt religie gewaardeerd? Als het wordt getoond als een vorm van steun in moeilijke tijden, zoals vaak bij ‘Kruispunt’. Of als het lichtjes zweeft, algemeen beschaafd levenbeschouwelijk en licht esoterisch is, zoals bij ‘De wandeling’. Of wanneer het als een soort museum de glorie van vroeger toont, zoals in ‘Kerkepad’.”
Met één programma in de canon komt de EO er nogal bekaaid van af, denkt Johan Roeland van de VU. Hij deed veel onderzoek naar het evangelisch christendom en constateert dat ‘Nederland Zingt’ nu juist weinig evangelisch is. “Het trekt ook een breder publiek dan de traditionele EO-leden.”
EO
Kijkend naar de programma’s die de EO zoal maakt, vindt Roeland ‘Gordon zoekt God’ of ’40 dagen zonder seks’ duidelijker van evangelische snit. “En bovendien betere televisie dan ‘Nederland Zingt’.”
De EO is ondertussen verheugd dat ‘Nederland Zingt’ de geschiedenisboeken van 60 jaar televisie is ingegaan: “We zijn er blij mee en hopen nog lang door middel van herkenbare geestelijke muziek onze kijkers in het hart te mogen raken.”
De vijf beste spirituele televisieprogramma’s:
Nederland Zingt: Programma van de EO (1970-heden) met massale koor- en samenzang vanuit verschillende kerken in Nederland. Diverse koren en musici verlenen hun medewerking. Op of rond de christelijke feestdagen zijn er speciale edities. In de uitzendingen houdt ds. Arie van der Veer bovendien interviews met gasten.
In De Wandeling (KRO, 1998-heden) trekt presentatrice Hella van der Wijst erop uit met mensen die een bijzonder verhaal te vertellen hebben. De persoonlijke portretten die geschetst worden zijn meestal met onbekende, maar af en toe ook met bekende Nederlanders.
Kruispunt: wekelijks programma van de KRO in opdracht van de RKK (1983-heden) met informatie uit kerk en samenleving, gepresenteerd door Leo Fijen. De onderwerpen worden meestal uit de actualiteit gehaald. Minder urgente zaken op de nieuwsagenda worden behandeld in reportagereeksen.
In Bomans in Triplo (NCRV, 1970) voert Godfried Bomans gesprekken met zijn broer Arnold en zijn zuster Wally, die beiden een leven als kloosterling leidden. Arnold was trappist in Zundert en Wally was religieuze in Maastricht
De serie Kerkepad is vanaf 1976 twee decennia lang bij de NCRV te zien. In de serie wordt de geschiedenis belicht van Nederlandse kerken en kloosters.
...
|
