|
Alleen abortus bij ondragelijk lijden
Opinie, Trouw, 17-02-11
Beschouw abortus als een vorm van euthanasie. Dat leidt tot minder abortussen, maar ook tot meer acceptatie.
 PVV-kamerlid Karen Gerbrands pleit in het boek 'Echo, prenataal onderzoek en keuzevrijheid' van de journalist Maarten Slagboom voor een grotere rol van de behandelend arts in hele abortusproblematiek. "Ik vind dat er een medische afweging gemaakt moet worden of een zwangerschap al dan niet afgebroken wordt. Het criterium moet zijn kan een kind leven zonder al te veel pijn en ellende." De PVV is voorstander van een verlaging van de huidige abortusgrens van 24 naar 14 weken.
Een apologie (17-02-11)
Vandaag verscheen mijn opinie-artikel ' Alleen abortus bij ondraaglijk lijden' in dagblad Trouw. Graag geef ik enkele overwegingen en achtergronden om dit artikel te schrijven. Het gaat immers om een kwestie van leven en dood.
Lees verder.
|
Zonder het bevochten idee van 'baas-in-eigen-buik' teniet te willen doen, is het voorstel van Gerbrands verrassend interessant. Bovendien komt het voorstel uit onverdachte hoek. De PVV is geen confessionele partij als ChristenUnie of SGP, die wellicht religieuze motieven hebben om aan de 'verworvenheid' van abortus te morrelen. Bovendien is Gerbrands een vrouw, zodat het verwijt van seksisme wordt voorkomen. In die zin doet zij dat verstandiger dan bijvoorbeeld iemand als de katholieke Mariska Órban-de Haas, die het abortusdebat al een tijdje lijkt te beheersen. Órban maakt bij voorkeur gebruik van hyperpersoonlijke ('ik heb een miskraam gehad') en religieuze argumenten, met alle gevolgen voor haar geloofwaardigheid in katholieke en bredere kring.
De politieke en ethische discussie rond zwangerschapsafbreking spitst zich toe op twee facetten. Wanneer spreken we over 'leven'? En: wie bepaalt uiteindelijk over de afbreking van de zwangerschap? Gerbrands idee breekt deze dilemma's open.
Wat is leven?
De eerste vraag is filosofisch-religieus van aard: wanneer zijn de versmolten ei- en zaadcel zo ver ontwikkeld dat het een 'mens' is geworden met alle bescherming die daarbij hoort. Religieuze mensen zullen de conceptie noemen, en leggen hun tegenstanders in de mond dat 'het maar om een klompje cellen gaat'. Andersom neigen veel artsen en politici ertoe om het 'menswordingsmoment' zo dicht mogelijk bij de feitelijke geboorte te leggen. Zij fulmineren graag tegen de confessioneel bezwaarden en hun 'middeleeuwse ideeën'.
Vroege euthanasie
In het voorstel van Gerbrands wordt deze discussie voorkomen. Gerbrands lijkt abortus feitelijk te beschouwen als een hele vroege euthanasie. En in het euthanasiedebat speelt geen discussie over 'de patiënt' wel of geen 'mens' is, maar welke criteria er gebruikt moeten worden om te spreken van 'uitzichtloos lijden'. Deze criteria zijn niet eenvoudig. Maar het maakt ethisch (en ook in de ogen van de burgers) nogal een verschil of je naar een vruchtafdrijving kijkt als 'het weghalen van een klomp cellen' of als het 'voorkomen van uitzichtloos lijden van een ongeboren kind'. Het tweede klinkt niet alleen humaner, het is 't ook, omdat elke foetus, hoe oud ook, wordt beschouwd als een beschermwaardig leven dat echter niet ondragelijk mag zijn.
Arts bepaalt
Het tweede kernpunt in de abortusdiscussie is de vraag wie bepaalt of een ongeboren kind wel of niet mag worden afgedreven. Arts, ouders en wetgever voeren een bizarre dans om elkaar uit. Nu is uiteindelijk de vrouw degene die beslist, en die daarmee ook de uiteindelijke morele verantwoordelijkheid moet dragen. De druk op vrouwen met 'niet helemaal normale kinderen' is volgens sommige critici dan ook onevenredig hoog. In het voorstel van Gerbrands is het de arts die uiteindelijk bepaalt of 'de behandeling' (een eufemisme natuurlijk, net als bij euthanasie) wel of niet uitgevoerd wordt. Het doel van die behandeling is dan niet de wens van de moeder (hoewel die altijd zal meespelen), maar het welzijn van het ongeboren kind. Dit past ook beter bij de basale houding van elke arts: het leven beschermen en lijden uitbannen.
'Wilsonbekwamen'
Ongeboren kinderen kunnen natuurlijk niet beslissen over hun eigen leven of de beëindiging daarvan. Eenzelfde discussie wordt ook in het euthanasiedebat over 'wilsonbekwamen'. Ook hier maken behandelende artsen en familie samen de afweging of hun geliefde het beste is te blijven leven in pijn (behandeld met pijnbestrijding) of eerder te sterven. Bij een ongeboren kind met ernstige afwijkingen kan eenzelfde afweging gemaakt worden: is voor het kind een leven zonder (zeer grote) pijn mogelijk.
Pijnbestrijding
Een dergelijke benadering van abortus (als een vorm van euthanasie) kan ook voor vele confessionelen in ons land een opening betekenen in een moreel-medisch dilemma tussen 'ondragelijk lijden' en 'heilige eerbied voor alle leven'. Zelfs de Rooms-Katholieke Kerk geeft in zijn moraaltheologie de mogelijkheid van intensieve pijnbestrijding, die de dood - helaas - versnelt of zelfs tot direct gevolgd heeft. Veel confessioneel betrokken artsen handelen al langer in deze geest.
Abortus is afschuwelijk, elk mens verdient vanaf de conceptie dezelfde zorg, aandacht en 'heiliging' zoals ieder ander op deze wereld. Helaas leven we in een gebroken wereld waar lijden en pijn (vaak) voorkomen. En in sommige gevallen kan een arts, samen met de familie, besluiten dat het lijden van een ongeboren kind zo groot is, dat alleen levensbeëindiging op zijn plek is.
Frank G. Bosman in cultuurtheoloog en verbonden aan de Universiteit van Tilburg
Bron: Dit opinie-artikel is gepubliceerd in dagblad Trouw.
...
|
