| |
Het evangelie van games
Interview, XistinChrist, 04-02-09
Games. We kunnen ze tegenwoordig niet meer wegdenken uit ons dagelijks leven. Je zult ook heus niet de enige zijn als je zegt dat je een paar uur per dag mensen kapot schiet. Heeft het nog iets te maken met ons geloof?
Over games wordt een hoop gezegd en geschreven. Na slachtpartijen op scholen in Amerika, roept men van alle kanten dat games verboden moeten worden. In kunstkringen wordt er druk gedebatteerd over de vraag of games nu wel of niet onder ‘kunst’ vallen. Ook voor veel christenen blijft het onderwerp games een heikel punt. Al die gewelddadige games, kun je die wel spelen? Het zal je misschien verbazen hoe christelijk games kunnen zijn.
Evangelie in games
“Het evangelie kun je in bijna alle spelletjes terugzien”, vindt Reinier Sonneveld, schrijver en filmmaker. “Games gaan heel vaak over de strijd tussen goed en kwaad en over de overwinning van het goede. Bovendien komt al het goede in deze wereld van God en dat het goede wint, komt ook van Hem.”
Drs. Frank Bosman, theoloog en verbonden aan de Faculteit Katholieke Theologie van de Universiteit van Tilburg, ziet nog veel meer van het evangelie in games. Hij vindt dat je vooral christelijke beelden terugziet in games. Frank verdeelt dit in drie categorieën. “In de eerste plaats heb je de ‘evangelische variant’. In die games proberen programmeurs expliciet ‘de Boodschap’ over te brengen. Op de tweede plaats heb je het gebruik van christelijk beeld als versiering. Denk aan kaarsen, wierook, kathedralen en wijwater. Het zijn vooral beelden uit de katholieke traditie die worden gebruikt, in de meeste gevallen om horrorgames te maken. De beelden worden dan puur gebruikt om sfeer te maken. De derde categorie is het inhoudelijk gebruik van christelijke beelden, teksten en ideeën om een verhaallijn op te zetten. Dat heeft niet tot doel om mensen te bekeren.” Het gebruik van christelijke beelden in games, maken deze games niet ineens christelijk, vindt Frank. “Dan zou je de makers van zo’n spel geen recht doen. Het is niet hun intentie om een christelijk spel te maken. Voor hen is het gewoon een bron van inspiratie.”
De slimme gamer
Toch willen alle verwijzingen naar christelijke beelden niet zeggen dat games automatisch oké zijn. “Je kunt het natuurlijk heel gemakkelijk gebruiken als smoesje. Dat een game best oké is, wil niet automatisch zeggen dat die game voor jou oké is.” vindt Reinier. Welke games je wel of niet kunt spelen, blijft volgens Reinier een persoonlijk verhaal. “Wat voor de één wel kan, kan voor de ander niet. Welke games je met een gerust hart kunt spelen, hangt af van wie je bent en van je relatie met God. Dat is een persoonlijke keus, maar je kunt die beslissing niet alleen maken. Je bent waarschijnlijk ook te slim om het zelf te bepalen. Uiteindelijk kun je een waslijst aan smoesjes verzinnen om een game wel, of juist niet, te spelen. De vraag is welk effect een game op je heeft en daarop kun je zelf geen antwoord geven. Die vraag moeten, als je jong bent, je ouders voor je beantwoorden. En als je ouder wordt, moet je die keus samen met God maken en met goede vrienden die kritisch op je durven zijn.”
Smurrie en Manhunt 2
Dat klinkt nogal makkelijk: ‘het is een persoonlijke keuze’. Wat kun je daar als christen nu concreet mee? Moeten we de games dan toch maar links laten liggen? “Juist niet”, vindt Frank Bosman. “Regel 1 is dat je zoveel mogelijk spellen moet spelen. Regel 2 is evaluatie. Kijk naar het doel van het spel. Moet je zoveel mogelijk mensen op een zo gruwelijk mogelijke manier afslachten of is het een goed verhaal en komt het geweld op de tweede plaats, als ondersteuning daarvan? Een voorbeeld is Manhunt 2. Het doel van dat spel is te ontsnappen uit een gesticht door zoveel mogelijk mensen op zoveel mogelijk verschillende manieren af te slachten. Ik denk dat je dat als christen beter niet kunt spelen. Ik zou ook aanraden om zoveel mogelijk afstand te houden van spellen waarbij je geweld moet gebruiken tegen kinderen of rare (seksuele) dingen moet doen met doden of met dieren. Denk bijvoorbeeld aan Carmegeddon. In dat spel moet je zoveel mogelijk mensen, vooral vrouwen en kinderen, dood rijden. Dat spel zou ik ook niet aanraden.”
“Het klinkt misschien suf, maar ik denk dat je je moet afvragen wat Jezus zou doen,” vindt Reinier, “maar dan moet je niet aan een mietjesachtige Jezus denken. Ik denk dat Jezus ook computergames zou hebben gespeeld. Het is een eerlijke vraag om te stellen.” “Bovendien moet je je afvragen waarom je een spel speelt.” vervolgt Reinier. “Speel je het spel om aliens lekker overhoop te schieten en de smurrie van het scherm af te laten spatten? Dat lijkt me een beetje ongezond. Of geniet je van de tactiek of de spanning? Er zijn veel verschillende manieren waarop je van hetzelfde spel kunt genieten.”
Onderzoeken
Voordat Manhunt 2 uitkwam, waren er heftige discussies over deze game. Zelfs de politiek begon zich ermee te bemoeien. Er werd gevraagd om een verbod op de game. “Een dom idee,” vindt Frank Bosman, “games veroorzaken geen gewelddadig gedrag of depressies bij mensen. Ze kunnen hooguit stimuleren wat er al zit. Je moet echt heel terughoudend zijn in het verbieden van cultuuruitingen, want wat zijn uiteindelijk de criteria? Het is een illusie als je denkt dat het rookverbod helpt om de samenleving beter te maken. Het is de illusie van de maakbaarheid dat je een leven kunt bepalen en inperken. Zo haal je alle lol uit het leven.” Volgens Frank moeten we vooral games blijven spelen, films blijven kijken en toneel en musea blijven bezoeken. “Als christen moet je zoveel mogelijk dingen zien en zoveel mogelijk games spelen. Kerkvader Augustinus (354-430) zei dat je vooral overal naartoe moet gaan omdat je overal vonken kunt zien van de christelijke waarheid. Kerkvader Tertullianus (160-220) zei juist dat je je verre moest houden van de wereldse uitspattingen. Ik houd me aan wat Paulus zei: ‘onderzoek alles en behoud het goede’ (1 Tessalonicenzen 5: 21). Speel dus games, kijk naar films, bezoek toneel en musea. En denk er dan over na wat je ervan vindt. Als je een game vreselijk vindt, gooi je hem weg, zet je je mening op je weblog en dan vergeet je het spel weer. Vind je het een goed spel, onthoud dat dan voor de rest van je leven.”
Kader: Het grote gevaar
Ondanks al het goede dat je uit games kunt halen, is het een feit dat gameverslaving meer en meer een probleem wordt. Vroeger stuurde je moeder je naar buiten om in bomen te klimmen, tegenwoordig zit je op de bank met een gameboy. Keith Bakker (van de kliniek Smith & Jones en bekend van televisieprogramma’s op RTL 5 en Nederland 3) is wereldwijd bekend als de expert op het gebied van gameverslaving. “Wat je goed moet beseffen, is dat het gevaar niet in de game zelf zit. Het gaat helemaal niet om de game. Het probleem zit in de persoon zelf. Iemand heeft problemen. Het gaat niet goed op school, er zijn problemen thuis of iemand wordt gepest. Die mensen vluchten in een game. Ze vinden een plek waar ze er wel bij horen, waar ze zich goed voelen en waar ze goed in zijn. Veel gamers zíjn ook ontzettend goed.” Het ‘uit de realiteit kunnen stappen’ is een kenmerk dat gamen gemeen heeft met een ander verslavend middel, namelijk alcohol. Keith vindt gameverslaving één van de ergste verslavingen die hij ooit heeft gezien. “De ontkenning is veel groter, niet alleen van de verslaafde, maar ook van de omgeving. Veel ouders bijvoorbeeld, nemen het probleem niet serieus. Ook christelijke ouders niet. Ze zeggen: “hij rookt niet, hij drinkt niet, wat is het probleem?”. Er staat tenslotte niet in de bijbel: ‘gij zult niet gamen’. Intussen gaat hun zoon of dochter kapot aan gamen.”
Een ander probleem bij de verslaving, is volgens Keith de enorme schade die aangericht wordt. Waar je bij een alcoholist de schade precies kunt zien, namelijk een kapotte lever of een auto die in de prak ligt, is de schade bij gamers vooral onzichtbaar. “Vooral omdat gamers al zo jong beginnen. Door buiten te spelen, leer je in teams te werken, je te ontwikkelen en je krijgt sociale vaardigheden. Door de hele dag te gamen, mis je een groot deel van je ontwikkeling. Het zijn de bankdirecteuren en ministers van de toekomst die kapot gaan aan gamen. Eigenlijk hebben jonge mensen helemaal geen tijd om te gamen als ze later iets willen bereiken, laat staan dat ze 18 uur achter elkaar kunnen gamen.” Ondanks de gevaren die aan het gamen kunnen kleven, is Keith geen voorstander van een verbod op games. “Nogmaals: het probleem zit niet in de game. Het is net als bij een pistool. Een wapen op zich is niet gevaarlijk, hij wordt pas gevaarlijk in de handen van de verkeerde persoon.”
Kader: Gamer Kim (23)
Voor Kim (23) is en blijft gamen een worsteling. “Ik begon met gamen op de middelbare school, toen ik 16 was. Ik kreeg een goed spel in handen: Starcraft. Omdat ik het zo’n goed spel vond, wilde ik steeds verder. Mijn ouders legden me computerbeperkingen op. Ik mocht een uur per dag gamen, maar daar ging ik eigenlijk altijd overheen. Op dat moment was ik me er wel van bewust dat ik meer speelde dan verantwoord was, maar ik wilde het ook eigenlijk niet weten. Het echte besef kwam pas jaren later. Toen ik op kamers ging, waren er ineens geen regels meer. Ik kon doen wat ik wilde en ging toen ook op internet gamen. Ik speelde nog langer en op nog gekkere momenten, uren achter elkaar. Ik ging minder naar school en heb dan ook heel wat colleges niet gevolgd. Toen ik verkering kreeg, begon het anders te worden. Toen probeerde ik minder te spelen en meer te studeren. Geleidelijk aan kwam het besef dat het gewoon te gek was. Ik zat veel te veel achter de computer. Toen heb ik de knoop doorgehakt. Ik wilde alleen nog maar voor de ontspanning spelen en niet meer uit gewoonte. Ik heb toen alles van de computer gegooid, behalve wat kleine spellen die na een poosje toch gaan vervelen. Gamen was voor mij een vluchtmethode. Als ik een tentamen moest leren, ging ik in plaats daarvan gamen. Vervolgens kreeg ik een slecht cijfer, dus ging ik gamen. Dat was een hele foute houding. Als je het moeilijk hebt, moet je naar God toe en niet naar een computerspel. Soms val ik nog wel eens terug. Dan zet ik een nieuw spel op de computer om te proberen en blijkt het verslavender te zijn dan goed voor me is. Toch maak ik elke keer die beslissing weer opnieuw. Gelukkig mag ik bij God altijd opnieuw beginnen.”
Kader: Bioshock
In de game Bioshock komt Jack terecht in een onderwaterwereld die verwoest wordt door drugsverslaafden. De drug bestaat uit superstamcellen ‘Adam’ en een activeringsserum ‘Eva’. Door het spel heen, zie je smokkelaars aan kruizen hangen en de smokkelwaar bestaat uit bijbels en crucifixen.
Kader: Fall out
De game Fall out begint met de bijbeltekst: ‘ik ben de alpha en omega’. In de game moet een persoon zijn leven opofferen om de samenleving te redden. Er komt zelfs levend water voorbij. Was het je opgevallen?
Kader: Half-Life
In de game Half-Life (serie) moet de hoofdpersoon, Gordon Freeman, de mensheid redden van onderdrukkende aliens. In het spel krijgt hij messiaanse trekken toegedicht. Hij wordt ‘de Enige Vrije Man’ en ‘de Bereider van de Weg’ genoemd.
Tekst: Rebecca de Man
Bron: Dit interview is gepubliceerd in het tijdschrijft XinChrist.
|
