|
Ons rakelings nabij
Recensie, Bijdragen, 23-10-08
In november 2004 was het negentig jaar geleden dat de Domincaanse theoloog Edward Schillebeeckx werd geboren. Vanwege dit jubileum publiceerde het Dominicaans Studiecentrum in 2005 een feestbundel met artikelen van medewerkers van het centrum.
 Volgens de redacteuren gaat dit boek “slechts ten dele over de theologie van Schillebeeckx als zodanig”, maar wil het “de veelkleurigheid van theologische thema's en manieren van denken” laten zien waartoe hij impulsen heeft gegeven. Schillebeeckx zelf opent de bundel met een artikel over de 'rakelingse nabijheid van de onervaarbare God'. Om uit deze paradox komen, poneert hij het bijbelse begrip 'Kabood JHWH', dat hij vertaalt met 'de heerlijkheid Gods'. Deze komt ter sprake als liefde en laat zich zien in een “bevrijdende en heilgevende” praktijken, zoals bijvoorbeeld werken van barmhartigheid, liturgie en religieus geïnspireerde gemeenschappen, zoals die van de Dominicanen.
Hiermee is direct de tweede rode draad van het boek, naast toegepaste exegese van de theologie van Schillebeeckx, aangeduid: de Dominicaanse spiritualiteit. Robert Schreiter, Eric Borgman en Marit Monteiro schetsen een beeld van een 'vloeiende' Dominicaanse spiritualiteit, die wordt omschreven als een openheid voor wat zich aandient en een steeds weer afzien van reeds voorgegeven identiteit (Borgman). Monteiro kraakt voorzichtig een kritische noot over het inherent 'klerikale' karakter van de Domicaanse beweging, dat haar eigen ontwikkeling in deze laat-moderne samenleving in de weg zit.
Manuela Kalsky's artikel handelt over de volgens haar problematische christologische exclusiviteistclaim van het christendom, die niet alleen de noodzakelijke interreligieuze dialoog obstrueert, maar tegelijkertijd voorkomt dat het christelijk geloof een daadwerkelijke relevante boodschap voor de moderne maatschappij zou hebben. David Tracy poogt – zoals hij zo vaak doet - de tegenstellingen van Schillebeeckx' talloze paradoxen met elkaar te verzoenen. Huub Oosterhuis en Inez van der Spek putten uit Schillebeeckx inspiratie voor meditatie en filmanalyse.
Hoewel in Ons rakelings nabij geen onvertogen woorden vallen, is het alles behalve verrassend en vooral een echte feestbundel: veel Schillebeeckx-exegese van een nogal hagiografische snit. Behalve bij Monteiro is er weinig kritische reflectie te vinden. De bundel is een kennismaking met de moderne Schillebeeckx-theologie, maar ook niet meer dan dat.
Manuela Kalsky e.a. (red.), Ons rakelings nabij. Gedaanteveranderingen van God en Geloof, Dominicaans Studiecentrum/Meinema, ISBN 90-211-4054-3, 2005, 154 p.
Bron: Deze recensie is gepubliceerd in het wetenschappelijk tijdschrijft Bijdragen 69 (2008, nr.3), p. 343.
|
