|
Cabaret
Recensie, Kfa-Filmbeschouwing.nl, 08-10-08
De film Cabaret is al een oudje uit 1972. Maar Liza Minnelli zet een fabelachtige Sally Bowles neer, die tegen alle dreigende tekenen van het begin van het Nazi-bewind een wereld voor glitter en schone schijn neerzet. Haar dubbele vlucht mislukt, net als die van alle andere karakters. En de eenzaamheid wordt altijd nog dieper als deze al was.
 Afgelopen vrijdag bezocht ik de try-outs van de nieuwste musicalversie van Cabaret (oorspronkelijk 1966) in De Leest te Waalwijk. Een voortreffelijke show: eigenwijs en eigentijds met glansrollen voor Sven Radzke (Emcee), Ellen Evers (Sally Bowles) en Johnny Kraaijkamp (Herr Schultz). In Nederland werd Cabaret reeds eerder uitgevoerd in 1989 en 2006. Dit weerzien met een oude liefde deed mij besluiten om de filmversie uit 1972 weer eens opnieuw te bekijken. En eerlijk is eerlijk: Liza Minnelli als Sally Bowles heeft haar houdbaarheidsdatum nog lang niet bereikt.
Het verhaal
De film is een bewerking van de gelijknamige musical, die weer is gemaakt naar het boek Goodbye to Berlin (1939) van Christopher Isherwood. De Engelse biseksuele wannabee-schrijver Brian Roberts (Michael York) reist naar het Berlijn van de jaren dertig van de vorige eeuw. Duitsland zit in politiek en economisch zwaar weer en Hitler's nazi's claimen een steeds grotere plek in de publieke ruimte. Brian komt bij toeval in contact met Sally Bowles (Liza Minnelli), de grote ster van de Kit Kat Club, de grootste en mooiste hoerentent van Berlijn. Hoewel Brian meer voor mannen dan voor vrouwen lijkt te voelen, weet Sally hem te verleiden. Hij, Sally en een rijke Duitse playboy Maximilian von Heune (Helmut Griem) komen in een biseksuele driehoeksverhouding terecht. Als Brian door een Nazi-knokploeg in elkaar wordt geslagen, besluit hij terug te keren naar Cambridge. Eerst vraagt hij Sally ten huwelijk. Zij weigert met hem mee te gaan en haar glamourleven op te geven. Zij laat het kind dat zij draagt en waarvan Brian of Max de vader is, aborteren. Diep ontgoocheld gaat iedereen zijn eigen weg. En dan nemen de Nazi's het toneel over.
Vlucht
Het belangrijkste thema van deze musical / film (in overigens alle versies) is de vlucht. Elk personage is op de vlucht. Brian is op de vlucht voor zijn saaie bestaan als promovendus aan de universiteit van Cambridge én voor zijn biseksuele geaardheid. Waar in moderne vertolkingen Brians neiging tot de mannenliefde explicieter wordt verbeeld, blijft het in de filmversie van 1972 bij broeierige blikken tussen hem en Max. Eenmaal wordt er – in een dialoog – expliciet naar verwezen. Brian: “Screw Max” (‘to screw’ is plat Engels voor seks hebben). Sally: “I do!”. Brian: “Me too!” Uiteindelijk vlucht Brian ook weer uit Berlijn, als al zijn dromen in scherven liggen.
Sally probeert uit de schaduw van haar diplomatenvader te blijven, die zich nauwelijks lijkt te interesseren voor zij bastaarddochter. Sally probeert haar eer een beetje hoog te houden door op te scheppen over de hoge status van haar vader, maar ze houdt alleen zichzelf hiermee voor de gek. Ze wil een beroemde actrice worden en beschouwt de artistieke en seksuele diensten die zij in de Kit Kat Club verricht als een noodzakelijke opstap hiervoor. Parallellen met Evita Peron (zie ook de musical/film Evita met Madonna in de hoofdrol) dringen zich op. Ook haar toevlucht tot beurtelings Brian en Max is een vlucht: uit het inhoudsloze bestaan van haar eigen leven, en dat van het Berlijn uit de jaren dertig.
Ook Max heeft de benen genomen. Zijn huwelijk met een rijke baronnes is een verstandshuwelijk. Beide partners gaan met wederzijds goedvinden, zo lijkt het, vreemd. Max zoekt in Sally de passie die hij elders mist, en in Brian het antwoord op zijn homoseksuele behoeften, die hij wellicht ook nergens anders durft te uiten.
Voorteken
Als de van Max of Brian zwangere Sally door Brian ten huwelijk wordt gevraagd, lijkt er even hoop voor de beide geliefden te gloren. Sally zingt het schitterende Maybe this time (een schitterende vertolking door Minnelli), maar de zeer lauwe reacties van de bezoekers vna de Kit Kat Club vormen als het ware een voorbode voor het naderende onheil. Als Brian de vlucht naar huis inzet, laat Sally haar kind aborteren, waardoor de sterkste band die tussen haar en Brian bestaat, wordt afgesneden. Iedereen vlucht om zijn of haar eigen reden, maar het meest, lijkt het wel, voor de eenzaamheid. Maar diezelfde eenzaamheid lijkt in de armen van de minnaar of minnares even minder, maar dadelijker naar nog veel dieper te worden.
Als Brian gevlucht is, Max al eerder de benen heeft genomen en Sally alleen zonder kind en minnaars overblijft, is in de spiegeling van een ornament in de Kit Kat Clubde zaal te zien, die vol zit met Nazi’s. Het einde is definitief gekomen, de wereld stort in chaos ineen. De ondergang van de individuele karakters in de film was hiervan slechts een voorbode.
Bron: Deze recensie is gepubliceerd op KFA-Filmbeschouwing.nl.
|
