|
Dwalen is menselijk, vergeven is goddelijk
Opinie, Nederlands Dagblad en isidorusweb.nl, 05-09-08
Politici en (ex-)delinquenten moeten op hun tellen passen. Hun hele verleden blijft hun parten spelen. Wat we vergeten zijn, vindt theoloog Frank G. Bosman, is de deugd van vergeving.
 Het was de hype van de afgelopen zomer. Politici werden op verschillende wijze hardhandig geconfronteerd met hun activistisch verleden. Duyvendak legde ‘vrijwillig’ zijn kamerlidmaatschap af vanwege betrokkenheid bij een inbraak in het Ministerie van Binnenlandse Zaken en het mede publiceren van persoonlijke informatie over ambtelijke tegenstanders. Minister Cramer zocht de afgelopen week haar heil in een extern onderzoek om zich te vrijwaren van beschuldigingen. Zij zou haar handtekening onder een steunbetuiging in het activistische blad Bluf hebben gezet. Rita Verdonk lijkt betrokken te zijn geweest zijn krakersrellen in Nijmegen. ‘Links’ beticht ‘rechts’ van een heksenjacht, maar er is feitelijk veel meer aan de hand.
Risico-mijdend
De maatschappij als geheel verhardt zich voortdurend. Risico’s moeten worden geïnventariseerd, protocollen opgesteld en verzekeringen afgesloten. En als er dan iets mis gaat – hoe menselijk ook – roept iedereen om een onafhankelijk onderzoek, politieke consequenties voor de ‘schuldigen’, meer regels en toezicht vanuit Den Haag en als je pech hebt een flinke juridische claim aan je broek. Gisteren reageerde Tweede Kamerlid Buma nog in Trouw dat ze totaal geen heil zag in het voorstel om levenslang gestraften toch een kans op uiteindelijke vrijheid te geven. Behalve dat enkele van haar argumenten niet zo sterk zijn, is ook hier meer aan de hand.
Rechtvaardig
Met de regelmaat van de klok ontstaat er onrust in deze of gene wijk omdat bekend wordt dat een gedetineerde die zijn straf heeft uitgezeten, zich daar wil gaan vestigen. Vooral als het om zedendelinquenten gaat, laait het vuur vaak hoog op. Gevolgen zijn minstens een petitie aan de burgemeester, maar vaker geweld tegen de oud-gevangene en zijn gezin. Ook als TBS-ers ontsnappen, is het land te klein. Direct klinkt de roep om TBS-ers maar helemaal nooit op verlof te sturen, nooit vrij te laten of met technische middelen voor langere tijd te controleren, ook na hun vrijlating. Begrijpelijk allemaal, maar rechtvaardig is het niet.
Levenslang
Uit deze drie voorbeelden blijkt volgens mij één van de belangrijkste handicaps van de Nederlandse samenleving op dit moment: vergeving, of liever gezegd het gebrek eraan. Duyvendak, Cramer, Verdonk, levenslang gestraften en oud-gedetineerden worden met groot wantrouwen bejegend. Van vergeving is geen sprake. Duyvendak heeft feitelijk een soort morele levenslange veroordeling gekregen, zonder dat er een rechter aan de pas kwam. En als die er al bijkomt, moet hij vooral streng en lang straffen. Vergeven wordt er niet meer.
Deugd
Vergeven is een oude christelijke deugd. Het is niet hetzelfde als vergeten. Als ik vergeet mijn tas mee te nemen, bestaat die tas niet meer voor mij, tot ik eraan denk. Als een dief een computer uit mijn winkel rooft en ik er na een tijdje niet meer aan denk, ben ik hem vergeten. Dat is niet hetzelfde als vergeven. Bij vergeven kan ik mij juist heel goed herinneren waarom ik dat doe. Als ik diezelfde computerdief vergeef, weet ik nog terdege wat hij gedaan heeft en zal ik hem er ook verantwoordelijk voor houden. Maar door hem te vergeven spreek ik de wens uit dat hij, eventueel na een straf uit te zitten, met een schone lei mag beginnen. Iedereen verdient een tweede kans. Ik beloof door iemand te vergeven, dat ik hem of haar niet constant zal herinneren aan die ene fout. Daar is het hele systeem van resocialisatie en reclassering op gebaseerd: uitboeten van de straf en dan weer aan de bak. Maar dit institutioneel vergeven, heeft bijna geen maatschappelijk draagvlak meer.
Heilzaam
Het zou heilzaam voor onze hijgerige, risicomijdende maatschappij zijn als we meer in staat zouden zijn mensen te vergeven. Het zou bijdragen om de waan van de dag in perspectief te plaatsen. Het zou ruimte en rust creëren, zowel voor hen die vergeven worden als zij die anderen vergeven. In dat laatste geval mag je er bovendien op hopen dat ook anderen jou je schuld zullen vergeven. ‘Zondaars’, of het nu gaat om activistische politici, (ex-)delinquenten of wie dan ook, moeten van hun kant dan ook duidelijker om vergeving vragen. Niet ontkennen, je verlies nemen en jezelf even heel kwetsbaar opstellen door te vragen: ‘Vergeef je me?’
Dwalen is menselijk, vergeven is goddelijk.
Drs. Frank G. Bosman is theoloog en werkzaam voor de Faculteit Katholieke Theologie van de Universiteit van Tilburg.
Bron: Dit artikel is gepubliceerd in het Nederlands Dagblad; en later op Isidorusweb.nl.
|
