|
Maria's ambitie inspireert
Interview, News3all.nl, 21-01-08
Onder de noemer Maria en Maria werd gisteren in Museum Catharijneconvent in Utrecht aandacht besteed aan twee bijbelse vrouwen in de filmkunst. Vooral de sterke kanten van deze vrouwen bleken te inspireren.
Centraal stonden de film Mary van regisseur Abel Ferarra en de documentaire Ave Maria van Nouchka van Brakel. Ongeveer honderd geïnteresseerden lieten zich meeslepen door Ferarra’s interpretatie van het Evangelie van Maria Magdalena en van Brakels fascinatie voor de verering van een andere Maria, de moeder van Jezus.
Bekering
Over beide vrouwen is uit de bijbel weinig bekend. Voor de uitbeelding van Maria Magdalena in Mary, werd dan ook gebruik gemaakt van apocriefe teksten, bronnen die de officiële bijbelse canon niet haalden. In deze film uit 2005 staat de invloed van Maria Magdalena op de levens van een tv-presentator, een actrice en een filmregisseur, die net een film over het leven van Jezus heeft gemaakt heeft, centraal.
Maria Magdalena wordt uitgebeeld als een krachtige vrouw die de discipelen moed inspreekt en hen aanspoort om in Christus’ navolging ‘volledig mens’ te worden. Een verhaal dat bekend is uit de overgeleverde stukken tekst van het Evangelie van Maria Magdalena. De geest van Magdalena brengt in de film uiteindelijk drie persoonlijke bekeringen teweeg.
Volgens cultuurtheoloog Frank Bosman staan deze transformaties in de film symbool voor een verschuiving van het visuele naar het auditieve, van kijken naar spreken, van het mannelijke naar het vrouwelijke. Na afloop van de film concludeert Bosman dat dit ook de transformatie is die je als kijker tijdens de film meemaakt. De nadruk verschuift van het visuele naar de krachtige woorden van Maria Magdalena.
Impliciete theologie
Bosman is op zoek naar het spirituele in de film en wil in zijn duiding enige theologische vorming meegegeven. Dit doet hij niet alleen bij religieus getinte films als Mary, maar ook bij kaskrakers als Finding Neverland en I Am Legend. Legt hij hierbij niet meer in een film dan oorspronkelijk was bedoeld door de filmmaker? “Als theoloog ben ik in staat om Johannes de Doper uit Plons de Kikker te destilleren. Maar mijn doel is om de film zoveel mogelijk te laten zijn wat hij is”, zegt hij.
In de VS gaan veel theologen als het ware eerst hun lijstje met dogma’s en credo’s af, om die vervolgens in elke willekeurige film terug te vinden, zegt Bosman. “Ik ben ervan overtuigd dat veel films je aanspreken op iets wat je existentieel raakt. Daar ben ik naar op zoek. Maar je reflecteert uiteindelijk altijd vanuit je eigen gedachtegoed, de christelijke traditie.”
Vermenselijking
Regisseur Nouchka van Brakel werd tijdens het maken van haar documentaire Ave Maria, over Mariadevotie, niet gehinderd door theologische voorkennis. Als kind uit een socialistisch gezin kwam ze nooit in de kerk. Toch raakte ze gefascineerd door een schilderij waarop de Aankondiging aan Maria door de engel Gabriël uitgebeeld was. Maria leek niet bepaald gelukkig met de boodschap, maar trok nogal een chagrijnig gezicht.
Op andere afbeeldingen viel het de regisseur op dat Maria vaak met haar neus in de boeken zat. Dat ze één van de weinige mensen uit haar tijd was die kon lezen, is ook gebaseerd op apocriefe verhalen. Daaruit blijkt dat Maria als kind een opleiding in de tempel volgde.
Juist deze vermenselijking van de heilige persoon bracht van Brakel ertoe om zich meer in Maria en haar volgelingen te verdiepen. “Aan de ene kant wilde ik laten zien wat er mogelijk in het echt met Maria is gebeurd, aan de andere kant wilde ik mensen laten zien die vandaag de dag iets bijzonders met Maria hebben. Het aardse en bovenaardse moesten er beide in.”
Sterke vrouwen
In de documentaire gaat van Brakel op zoek naar Mariadevotie in Polen, Spanje, Turkije en Nederland. De massale Mariaverering jaagde haar in eerste instantie angst aan, zeker toen tijdens het filmen van een processie in Polen een grote groep mensen gelijktijdig op de knieën gingen. Maar het uiteindelijke beeld van Maria dat bij haar achterbleef, is dat van Maria als sterke vrouw.
“Maria heeft zich steeds meer politiek opgesteld. In de jaren veertig en vijftig is ze in Amsterdam regelmatig aan iemand verschenen. Ze gaf aan dat ze de Vrouwe van alle Volkeren genoemd wilde worden. Toch geen bescheiden ambitie. Het is juist die kant van haar die mij ontzettend aanspreekt.” Aan het einde van de filmdag is dat het beeld wat van beide Maria’s achterblijft: twee sterke vrouwen die nog altijd vele mensen boeien, leiden en inspireren.
Bron: Edo Bouman / News4all.nl
|
