|
Nooit meer oorlog
Artikel, Schweitzer Magazine, november 2006
Albert Schweitzer heeft zich in theorie
en praktijk bezig gehouden met
het thema ‘kwaliteit van even’. Niet
alleen bood hij persoonlijk ontwikkelingshulp
aan in de vorm van een
ziekenhuis, maar zijn hele ethiek is
doordrenkt met zorg voor de medemens. Schweitzer put voor zijn altruïsme
niet expliciet uit christelijke
bronnen, maar doet een beroep op
een soort algemeen menselijke religiositeit
waarin de ‘heiligheid’ voor
het leven voorop staat.
Aan de ene kant is hier eigenlijk niets
religieus meer aan. ant zou
Schweitzer in zijn ethische kern
beamen: doe aan een ander wat je
wilt dat aan jou gebeurt.
Schweitzers ethiek staat hiermee
in de traditie van de Verlichting en
is daarmee niet-religieus van aard.
Aan de andere kant noemt Schweitzer
zijn eigen ethiek expliciet religieus
(‘mystiek’, noemt hij het).
Deze ‘schroom voor het heilige’ en‘heiligheid van het leven’ leiden tot
een soort voor-religieuze filosofie
(Edward Shils), waarin diep religieuze
mensen en mensen die zich
van kerk en geloof hebben afgewend,
zich beide kunnen vinden.
Daarom denk ik dat Schweitzers
ethiek uitermate bruikbaar is in
onze tijd waarin het religieus geïnspireerd
geweld hoogtij viert. Iedereen,
moslim, jood, christen, boeddhist,
humanist, atheïst en ietsist
kunnen elkaar de hand reiken door
samen te zeggen: ‘nooit meer oorlog’. Denk aan het thema waarmee
na de Tweede Wereldoorlog Duitsland
werd opgebouwd, en de NAVO,
de Verenigde Naties en de Europese
Unie werden opgericht: ‘nooit
meer oorlog’.
Ik wens iedereen in dit Schweitzerjaar
een beetje van zijn universele
ethiek: ‘heilig het leven van je
naaste en van jezelf.’
Bron: Het Schweitzer Magazine is een uitgave van het Nederlands Albert
Schweitzer Fonds.
|
