| |
God in Frankrijk
Verhaal, Zinweb.nl, 24-07-06
Deze zomer verbleef ik met mijn gezin in Noord-Frankrijk, zo tussen Verdun en Bar-le-Duc. Onze vouwwagen stond bij een boerderij in een onaanzienlijk Frans gat, Neuvilly-en-Argonne geheten. De grootste, dichtst bijzijnde stad was Clermont-en-Argonne. Nou ja, stad... omdat er een bakker, een pinautomaat en een kroeg gevestigd waren. En een kerk, een bijzondere kerk. Tegen de heuvels van de Lorraine was een kerkje gebouwd. De tocht er na toe is een kleine pelgrimage: stijl omhoog over ongelijke houten treden. Boven aangekomen een picknicktafel en een overvolle vuilnisbak, en de kerk natuurlijk.
De Sint Didier-kerk is een klein onogenlijk, romaans kerkje zoals er duizenden in heel Frankrijk zijn. Ze zijn zwaar verwaarloosd, altijd op slot en op een incidentele begrafenisdienst na is het er héél erg stil. Tot mijn verbazing was de St.-Didier-kerk wél geopend, zonder een spoor van dienstdoende pastoor of vrijwilliger. Ik was aan mijzelf overgelaten. Toen ik naar binnenstapte, sloeg de vochtige lucht me al tegemoet. De enige ventilatie in het kerkje was een ingegooid glas-in-lood-raam, baldadig vernield door dronken mannen tijdens de nacht van 'De 14e Juli', twee dagen ervoor.
De muurschilderingen waren nauwelijks te onderscheiden van de donkere, vochtige stenen en op de stenen vloer lagen plassen water. Het godslampje brandde, dat wel, maar bij een tweede inspectie bleek het een elektrisch peertje dat door het lege rode plastic omhusel was gebrand. In de ruimte achter het altaar stond een onthoofd beeld van Jozef herkenbaar aan zijn leliën en het kind Jezus dat naast hem stond. In de plaats van zijn hoofd had de koster een vieze plumeau gestoken, en gezien het stof in de kerk, was dat lang geleden. Ook de andere beelden, Maria, sint Anna, Michaël, ze waren allemaal beschadigd, de schilderijen geschuurd, het hout gespleten. Er was een langzame beeldenstorm over deze kerk gekomen, een onmerkbare storm van tientallen jaren desintresse, achterstallig onderhoud en vergetelheid.
Achter in de kerk stond een levensgrote, wit marmeren sarcofaag. Als je de muizenkeutels wegveegt, kan je de bekwaamheid van de kunstenaar voelen: subtiele figuren in doodsstrijd en in genadevolle verlossing. Achter spinnewebben een latijnse tekst: "de heer is mijn herder, het ontbreekt mij aan niets". Ja ja, 'Christus sterft nog elke dag', hoor je wel eens zeggen. Nou dat klopt, en dan vooral in oude, Franse plattelandskerkjes.
En toch...ik heb diezelfde vakantie ook andere kerken bezocht, de machtige kathedralen van Reims, Verdun en Bar-le-Duc, maar geen één maakte er zoveel indruk als die kleine sint Didier. Ik verwachte elk moment een vriendelijke oude vrouw te zien, die mij langs onzichtbare trappen naar een crypte zou brengen, naar een onbekend relikwie van een grote, Franse heilige. Ik zou haar direct geloofd hebben. Ik zat stil in de houten bank en keek af en toe om naar de deur omdat ik elk moment een beminnelijke visser uit Galilea verwachtte, die me bij de arm zou nemen, mee naar de marmeren sarcofaag. Hij zou de muizenkeutels wegvegen en verzuchten "Ze hadden mijn laatste rustplaats wel wat beter kunnen bijhouden". En ik zou hem geloofd hebben. Maar de oude vrouw lachte alleen in mijn gedachten en de visser bleef buiten staan.
Ik stond op en lachte hard, een lach niet van de spot, maar van diepe ernst. God woont in kleine Franse plattelandskerkjes, schuivelend als een koster tussen het heilig vaatwerk en verloren gegane schatten.
Bron: Dit verhaal is eerder gepubliceerd op www.zinweb.nl.
|
