|
 Hard Rock Hallelujah! // Devil Is A Loser - Lordi
 Bekijk de clip van Hard Rock Hallelujah!
Bekijk de clip van Devil is a Loser
 Lees de lyrics van Hard Rock Hallelujah!
Lees de lyrics van Devil is a Loser
Finland heeft zaterdagavond in de Griekse hoofdstad Athene de 51e editie van het Eurovisie Songfestival gewonnen. De groep Lordi sleepte met het nummer Hard Rock Hallelujah de meeste punten (292) binnen van het stemmende publiek.
De als monsters, duivels, vampieren en zombi's verkleden artiesten roepen veel emoties op. Conservatieve Griekse organisaties zijn bij het gerecht en de organisatoren van het festival gaan aankloppen om Lordi te weren uit de finale in verband met "satanisme". En enkele groepen orthodoxe christenen in Finland hebben Europa al plaatsvervangend hun excuses gemaakt dat hun land vertegenwoordigd wordt door "duivels en demonen".
Star Trek
Voor wie het niet heeft kunnen of willen zien: de vijf bandleden zaten elk drie uur aan de sminktafel voor ze op konden, ze weigerden hun maskers af te zetten ("Hoe zo maskers, wie heeft er een masker op?" aldus de voorman tijdens de afsluitende persconferentie) en leken qua kleding en uiterlijk op een goedkope combinatie tussen de Klingons (Star Trek - voor de insiders) en acteurs uit een horrofilm van derde garnituur.
Hard Rock Hallelujah!
De Lordi's hebben hun tekst geïnspireerd op het Boek Openbaringen. In dit laatste boek van het Nieuwe Testament (ook wel Apocalyps genoemd) vertelt Johannes zijn visioenen over het einde van de wereld. Het boek Openbaringen is een erg dankbaar boek voor romanschrijvers, dichters en zangers vanwege het chaotische karakter van het boek, de ontelbare symbolen en de soms onbegrijpelijke inhoud van tientallen verzen. De Lordi's draaien de zaken echter wel om.
Verslagen lam
"Op hetzelfde moment wierpen de vier wezens en de vierentwintig oudsten zich voor het lam neer. Ieder van hen had een lier en een gouden schaal vol wierook; dat zijn de gebeden van de heiligen." (Apo. 5,8) Tijdens de Lordi's nacht kunnen de heiligen niet meer bidden, want ze zijn kreupel geslagen. "Midden voor de troon, tussen de vier wezens en de oudsten, zag ik een lam staan. Het zag eruit alsof het geslacht was en het had zeven horens en zeven ogen; dat zijn de zeven geesten van God die over de hele wereld zijn uitgestuurd. Het lam ging naar degene die op de troon zat en ontving de boekrol uit zijn rechterhand." (Apo. 5, 6-7) Bij de Lordi's is het lam verworden tot een kudde van onnozelen die verdwaald zijn omdat ze geen licht meer hebben dat hen gidsen kan. Het Lam, dat in de Apocalyps voor Christus staat ( het "Lam Gods"), is verdwenen.
Jericho
De muren komen naar beneden als de muren van de stad Jericho (1e deel van het Boek Jozua), het dondert en het bliksemt: "het is de Apocalyps, draag nu je eigen ziel maar". Er is geen Lam meer, geen mogelijkheid tot verlossing, alleen nog maar nacht en duisternis. Er is niemand die je kan helpen je ziel te dragen, niemand aan wie je je zorgen en zonden kan geven. En laten we eerlijk zijn: wie kan zeggen dat hij of zij zijn eigen ziel met gemak kan dragen. Niet voor niets is de uitdrukking: "een bedrukt gemoed hebben."
De vrouw en het maanlicht
In het volgende stuk slaat de bliksem in op de "profeten van het kwade". Ik kan niet echt uit Lordi's tekst halen of er nu bedoeld wordt dat de christelijke profeten uit de Apocalyps worden vernietigd of dat op deze manier de valse profeten (wellicht Lordi zelf) worden wakkergeschud uit hun slaap om de wereld te gaan veroveren. In ieder geval gebeurt dit alles in het schijnsel van de maan, dat als een teken voor de
duivelse opstand wordt gezien. "De hemel werd zwart als een rouwkleed en de maan kleurde bloedrood." (Apo. 6,12) Eén van de tekenen die Johannes beschrijft die aangeven wanneer het Einde der Tijden aan breekt, is dat "...een derde van de zon, de maan en de sterren" wordt getroffen. (Apo. 6,12). Voor de laatste maal dat de maan in de Apocalyps voorkomt, hebben de Lordi's geen parallel: in 12,1 komt de figuur van de vrouw naar voren, "bekleed met de zon, met de maan onder haar voeten en een krans van twaalf sterren op haar hoofd." (Apo. 12,1)
Opstand
De Lordi's beschrijven daarna een soort hemelse opstand tegen God: "demonen en engelen zijn als één (eendrachtig) gearriveerd". Lordi raadt de "echte gelovigen aan om sterk in het geloof te blijven" opdat ze worden gered. "Want", als dus Lordi, "op de Dag des Oordeels wordt de gokker beloond en wordt de Joker de nieuwe Koning." Het kaartspel werd in de Middeleeuwen reeds verboden omdat het een duivelse uitvinding werd genoemd. Tot in onze eeuw wordt er nog steeds in bepaalde christelijke kringen niet met kaarten gespeeld. De associatie met Tarotkaarten, die erg op "normale" speelkaarten kunnen lijken, droeg (en draagt) niet bij aan een kerkelijke goedkeuring. De Lordi's zingen dat de Joker de Koning zal overwinnen en zijn plaats innemen. In de symboliek van de (Tarot)kaarten is de Joker de duivel en de Koning God. Wat de Lordi's bedoelen is dus niet zo moeilijk te begrijpen: de totale vernietiging van God en de overwinning van het Slechte.
Duivelse engel
In de bridge identificeert de zanger van Lordi zich pas echt: "vleugels op mijn rug, horens op mijn hoofd, scherpe klauwen, rode ogen, niet echt een engel, maar een gevallen engel." Wat Lordi hier beschrijft is de legende van de "Val van de Engelen", een legende die zich in het collectieve, christelijke geheugen heeft vastgebeten en waarnaar in zo'n beetje elke horrofilm en -boek wordt verwezen. "Kies om bij ons te horen of ga direct naar de hel" zingt hij tot slot.
Verliezer
De artiesten zelf zien hun duivels uitstraling in een heel ander licht. "Onze muziek kan je vergelijken met horrorfilms: hoe enger de film, hoe meer lol je hebt. En rockmuziek moet in het teken staan van lol", aldus frontman Mister Lordi. Hun fascinatie voor de dood wordt volgens hen vaak verkeerd geïnterpreteerd. Om hun goede bedoelingen te onderstrepen maakten ze de hit Devil Is A Loser.
Devil Is A Loser!
 Lordi geeft in de coupletten een perfecte beschrijving van de Val en Opstanding van Satan en zijn gevallen engelen. "Je wilde macht en je bedelde om roem // je wilde alles op de makkelijke manier // je wilde succes zonder pijn (...) je werd sterker maar je verstand werd zwakker // je deed een belofte die je niet kon houden // je had alles, maar je verloor meer (...) je wilde rijkdom en een license to kill // je kreeg armoede en je werd ziek // je werd arm en je verloor je wil // al je dromen zijn onvervuld."
De Legende van de Gevallen Engelen
Hoewel elke katholiek deze legende wel kent (en elke hooroliefhebber trouwens ook), is zij niet afkomstig uit de bijbel, maar uit het apocriefe boek Henoch. Ook mensen zonder religieuze opvoeding kennen (delen van) het verhaal over Gods lievelingsengel Lucifer (“Lichtdrager”), die samen met een tweehonderdtal samenzweerders een opstand beginnen tegen God.
“Gods mooiste Engel” was niet tevreden met zijn onsterflijke positie dicht bij God. Hoe de strijd afloopt vertelt het bijbelboek Openbaringen: “Toen brak er oorlog uit in de hemel. Michaël en zijn engelen bonden de strijd aan met de draak. De draak en zijn engelen boden tegenstand, maar werden verslagen; sindsdien is er voor hen in de hemel geen plaats meer. De grote draak werd op de aarde gegooid. Hij is de slang van weleer, die duivel of Satan wordt genoemd en die de hele wereld misleidt. Samen met zijn engelen werd hij op de aarde gegooid.”
Vampiers, zombies en gevallen engelen
De verhaal van het Gevallen Engelen werd bijzonder populair in de Duitse Romantiek (19de eeuw). In deze periode zijn ook de verhalen rond Dracula, Frankenstein, Dr. Jekyl and mr. Hyde ontstaan. Via boeken en nog veel meer via de Hollywoodfilms hebben deze verhalen een vaste plaats in ons collectieve geheugen gekregen. In die periode ontstond ook een nieuwe belangstelling voor het Hebreeuwse, apocriefe boek 1 Henoch. Wat het boek Genesis in drie verzen vertelt, werkt het boek Henoch verder uit.
Genesis: reuzen en engelen
Genesis vertelt: “Zo kwamen er steeds meer mensen op aarde, en zij kregen dochters. De zonen van de goden zagen hoe mooi de dochters van de mensen waren, en ze kozen uit hen de vrouwen die ze maar wilden. (…) In die tijd en ook daarna nog, zolang de zonen van de goden gemeenschap hadden met de dochters van de mensen en kinderen bij hen kregen, leefden de giganten op aarde. Dat zijn de befaamde helden uit het verre verleden.” Vreemd niet, deze passage? Het lijkt eerder uit de Grieks mythologie te komen dan uit de Joodse bijbel.
Henoch: gevallen engelen
Genesis vertelt niet wat er met deze engelen en met hun reusachtige nageslacht gebeurd is, behalve dat na deze passage letterlijk de zondvloed vertelt wordt. Voor Genesis verdronken de reuzen dus samen met alles wat niet op de Ark van Noach gered werd. Het boek van Henoch vertelt meer. “En alle anderen met hen namen zichzelf vrouwen. Ieder koos er een voor zich en zij begonnen in hen te gaan en zich met hen te verontreinigen. Zij leerden hen tovenarij en banspreuken, het insnijden van wortels en maakten hen vertrouwd met kruiden. En de vrouwen werden zwanger. Zij baarden grote reuzen, wier grootte drieduizend el was. De reuzen verorberden alles wat de mensen voortbrachten. En toen de mensen ze niet langer konden onderhouden, keerden de reuzen zich tegen hen en aten mensen op.”
Henoch: straf
God ziet de ellende aan en geeft zijn aartsengel Rafaël de opdracht: “Bind Azazel [een van de aanvoerders van de “gevallen” engelen] bij handen en voeten, en werp hem in de duisternis. Maak een opening in de woestijn, die in Dudael is, en werp hem daarin. En plaats boven hem ruige en scherpe rotsen, en bedek hem met duisternis. Laat hem daar voor alle tijden verblijven. Bedek zijn aangezicht, zodat hij het licht niet kan zien.” En even later: “Ga, bind Semjeza [een andere engelenaanvoerder] en zijn metgezellen, die zich met vrouwen hebben verenigd. Wanneer hun zonen elkaar hebben afgeslacht, en zij de vernietiging van hun geliefden hebben gezien, bind hen dan vast voor zeventig generaties in de dalen der aarde tot op de dag van hun oordeel en bestemming, totdat het oordeel dat voor alle tijden is wordt volbracht. In die dagen zullen ze naar de afgrond van vuur worden weggeleid, een gevangenis van pijn, waarin ze voor alle tijden opgesloten zullen worden.” Daarna ruimen de engelen alle rommel op die hun gevallen collega’s hadden aangericht.
In het boek van Henoch worden vele namen van gevallen engelen genoemd. Een aantal komen we tot op de dag van vandaag tegen in romans en films over duivels, heksen en satanische sektes: Asmodeus, Astaroth, Beelzebub, Leviathan, Lucifer, Mammon en de bekendste van allen: Satan.
Genesis: vreemde verhalen
Je kan je afvragen wat die verhalen over engelen doen in het boek van Henoch. Waarschijnlijk zijn deze mythologische verhalen opgeschreven om na te kunnen denken over het waarom van het bestaan van het kwade of over het bestaan van demonen (in die tijd nog een wijd verbreid geloof). Nog interessanter is het om je af te vragen wat die ene passage over engelen en reuzen in Genesis doet. Het lijkt verder geen enkel doel te dienen in het verdere verloop van het verhaal (letterlijk: erna de zondvloed). Wellicht dat deze passage een overblijfsel is van een hele oude, mythologische verhaallijn. Genesis zelf is een samenvoegsel van verschillende verhaallijnen over het ontstaan van de wereld, de mensen, het kwaad, enz.
Vragen, alleen maar meer vragen
Waarom is deze laag er dan niet uitgehaald door de samenstellers van Genesis? Niemand weet het zeker, maar een ding is dat wel: als je alle mythologische delen uit de verhalen van Genesis gaat halen, hou je bar weinig verhaal over. Wat doet die slang immers in het paradijsverhaal? En waarom wordt de Boom des Levens genoemd naast die van de Kennis van Goed en Kwaad, maar speelt de Levensboom verder geen enkele rol? Genesis is een boek – zoals veel meer boeken in de bijbel – dat ontstaan is gedurende honderden zo niet duizenden jaren, waarin verschillende verhaallijnen “in elkaar geschoven zijn”. Een van die onderliggende verhaallijnen focust(e) wellicht op de Tuin van Eden als het centrum van de wereld van waaruit alle leven stroomt, uit de levensboom, via de in Genesis genoemde vier grote rivieren. De andere verhaallijn over de Val der Mensen (door het eten van de Boom van Kennis van Goed en Kwaad) is door de latere samenstellers kennelijk van veel meer belang geacht.
'De Satan is mijn slet'
Lordi eindigt in zijn refrein met de tekst "de duivel is een loser en hij is mijn slet // in goede en kwade tijden, het maakt je eigenlijk niet uit." Met verwijzingen naar mislukte bekeringen door televisiedominees (talrijk in Amerika) en Gene Simmons (de extravangte leadsinger van de band Kiss) lijkt Lordi de duivel af te hebben geschreven. De duivel wordt gebruikt als hoer, een commerciële hoer. Dankzij hun duivelse karikatuur hebben de Lordi's kans gezien Satan tot op het bot te commercialiseren.
Je krijgt bijna medelijden met hem...
Bron: Deze 'popexegese' is eerder gepubliceerd op het weblog Geert-Meike.nl van de Katholieke Theologische Universiteit (KTU) te Utrecht.
|
