|
Kleine stap of revolutie
Podium, Dagblad Trouw, 27-04-06
Het lijkt erop dat het Vaticaan binnenkort het gebruik van condooms voor aids-patiënten gaat toestaan. Onder andere curiekardinaal Javier Lozano Baragán en de voormalige bisschop van Milaan, kardinaal Carlo Maria Martini, zinspeelden overduidelijk de afgelopen weken op een dergelijke stap. Nu lijkt het toestaan van condooms voor hiv-besmetten huwelijkspartners een verwaarloosbare stap op weg naar een meer moderne en positieve houding van de r.-k. Kerk ten opzichte van seksualiteit, maar er steekt een moreel addertje onder het gras. En dat addertje kan bijten!
Vanaf het ontstaan van het christendom heeft de kerk zich wantrouwend opgesteld tegenover zaken van lichamelijkheid en seksualiteit. In het voetspoor van Paulus ('Het is beter om ongehuwd te blijven, zoals ik') beleden kerkvaders als Origines en Tertullianus een strenge ascese van onthouding van de lusten van het lichaam. Vooral de rol van de vrouw werd erg negatief voorgesteld: “Wat anders is een vrouw (...) dan een noodzakelijk kwaad, een natuurlijke verleiding” (Chrysostomos). Augustinus in zijn strijd tegen zijn oude geloofsgenoten de Manicheërs theologiseerde – net als zijn voorgangers – dat de enige moreel geoorloofde reden voor seks het verkrijgen van kinderen is. Jammer genoeg, aldus Augustinus, komt er bij elke seksuele daad noodzakelijkerwijs lust vrij. En in die slechte lust wordt de eerste zonde van de mens (Adam en Eva) van geslacht op geslacht doorgegeven. Zie daar in een notedop de geboorte van de leer van de Erfzonde. Tot op de dag van vandaag leert de officiële katholieke moraal dat elke seksuele handeling in principe moet kunnen leiden tot het verwekken van nieuw leven. Dus geen pil, condoom, sterilisatie e.d., want dan weet je zeker dat je geen kinderen krijgen, sterker nog: je doet juist je best die te voorkomen.
En daar komt het addertje om de hoek kijken. Op het moment dat het Vaticaan besluit dat condooms gebruikt mogen worden in een bepaalde huwelijksituatie (wanneer één van beide partners HIV-besmet is), betekent dat seks mogelijk is (en zelfs wenselijk) zonder dat er kinderen van kunnen komen. Op deze manier wordt vruchtbaarheid en seksualiteit uitdrukkelijk van elkaar losgekoppeld, hoewel het Vaticaan het natuurlijk niet zo zal zien. Wellicht wordt op deze wijze in de officiële moraal zichtbaar wat al veel langer in het kerkelijk wetboek te vinden was: het 'huwelijksdoel' van het krijgen van kinderen wordt voorafgegaan door 'het welzijn van de echtgenotes'.
Het Vaticaan zal nu zeggen: het gaat in dit specifieke geval niet primair om het voorkomen van kinderen, maar om het voorkomen van een potentieel dodelijke ziekte (met als 'bijwerking' het niet-krijgen van kinderen). Maar dat is dezelfde soort redenatie als 'ik gebruik de pil niet om niet zwanger te worden, maar om mijn cyclus te regelen'. Deze redenatie wordt trouwens apocrief toegeschreven aan paus Paulus VI, de auteur van Humanae Vitae, de 'anti-voorbehoedsmiddelen-encycliek'.
Ik ben benieuwd tot welke grote veranderingen dit kleine stapje zal leiden.
Bron: Dagblad Trouw
|
